Coachella uzun süredir bir festivalden çok daha fazlası. X’te alıntılanan klipler, TikTok’ta döngüye giren on saniyelik anlar, Reddit’te sabaha kadar süren çözümlemeler, Instagram’dan yetişen ünlü yorumları… Festivalin kendisi neredeyse bahane, asıl olay ertesi gün başlıyor.
Bu yılın iki ana ismi, Anyma ve Justin Bieber, bu dönüşümü birbirine hiç benzemeyen iki şekilde gözler önüne serdi. Biri görseli sonuna kadar şişirdi, diğeri neredeyse sıfıra indirdi. Ama ikisi de aynı soruyu sordurdu: Canlı performans dediğimiz şey gerçekte artık nerede sergileniyor? 
Anyma, ikinci hafta sonunda ÆDEN adını verdiği şovun dünya prömiyerini yaptı. Sahnenin boyunu kaplayan dev LED ekranda çöküp yeniden ayağa kalkan Korint sütunları, yarı robotik melekler, mermerleşen yüzler. Yükselip alçalan bir platform. LISA “Bad Angel” için sahneye çıktığında yayını izleyenler, sahadakilerin göremediği dev bir artırılmış gerçeklik figürüyle karşılaştı. Sanatçının üstünde gökyüzünde süzülen, etten kemikten gibi işlenmiş dijital bir LISA… Ben de dahil olmak üzere pek çok kişi sahnede yürüyen devasa LISA’nın hologram olduğunu düşündü fakat bu katman yalnızca canlı yayın sinyaline işlendi. Yani sahada kimse görmedi. Çöldeki seyirci rampanın ucunda yürüyen bir insanı gördü, ekrandaki seyirci o insanın üstünde süzülen dijital ikizini. Aynı performans, iki ayrı gerçeklik.
Bir hafta öncesinde ise Justin Bieber sahneye dizüstü bilgisayarıyla çıktı. Dansçı yok, bant yok, kostüm değişimi yok. Setin ortasında bir tabureye oturdu, YouTube’un arama çubuğuna “Baby” yazdı, 2010 tarihli klibini açtı ve kendi kendine eşlik etti. Bazı sözleri atladı, bazılarını mırıldandı. Araya eski viral klipler, internet şakaları, paparazzi kavgalarından kesitler girdi. Kameraya bakıp âdete oturma odasındaki misafirleri karşılarcasına selam verdi. Dev ekranlarda yayının sohbet akışı göründü.
İki şov da “canlı gösteri” beklentisini zıt uçlardan esnetti. Biri görsel katmanı katlayarak, diğeri neredeyse katlanıp çantaya girecek kadar sadeleştirerek. Ama ikisinin de sessiz bir ortak kabulü var: İlk kez 1999’da düzenlenen Coachella’nın asıl izleyicisi artık festivalde değil. Anyma’nın en çarpıcı görselini sahada kimse görmedi. Dahası Bieber’ın setinin anlamı sahadaki “tembel bu” homurtusundan değil, YouTube sohbetinden çıktı.
Belki de bu sezonun sessizce ortaya koyduğu şey şu: Sahnenin artık iki izleyicisi var. Biri çölde, biri ekranın karşısında. İkisi aynı şeyi izlemiyor, ikisi aynı şeyi beklemiyor. Festival de başarısını, her ikisini birden aynı anda ne kadar iyi beslediğine değil, ekrandakini ne kadar hareketlendirebildiğine göre ölçüyor. Canlı performansın gerçekte nerede yaşandığı sorusu sahnede değil, akışta cevaplanıyor. Coachella artık festivalin kendisi değil, festivalin ertesi günü.
