Apple, uzun süredir beklenen ilk katlanabilir telefonu iPhone Duo’yu tanıttı.
Peki, katlanabilir ekranlı ilk akıllı telefon ne zaman satışa çıkmıştı? Gelin, deneysel modellerden bugünün premium cihazlarına uzanan katlanabilir telefonların hikâyesine ve Apple’ın bu geçmişten nasıl bir ürün çıkardığına birlikte bakalım. 
Motorola StarTAC, 1996
Telefonların katlanma hikâyesi, esnek ekranlardan çok daha önce başladı. 1996’da piyasaya çıkan Motorola StarTAC, dönemin büyük ve ağır cep telefonlarını ikiye katlayarak daha küçük, daha hafif ve daha kişisel bir forma taşıdı.
Ekran henüz bükülmüyordu, yalnızca gövdenin iki parçası menteşeyle birleşiyordu. Yine de StarTAC, katlanmanın telefon tasarımında yalnızca teknik değil, gündelik bir karşılığı olabileceğini gösteren ilk güçlü örneklerden biri oldu.
Nokia 9000 Communicator, 1996
Motorola telefonu küçültmek için katlarken Nokia, aynı hareketin cihazı büyütebileceğini fark etti. Nokia 9000 Communicator kapalıyken kalın bir cep telefonuna benziyor; yana doğru açıldığında geniş ekranı ve QWERTY klavyesiyle küçük bir bilgisayara dönüşüyordu. E-posta gönderen, internete bağlanan ve faks çekebilen cihaz, bugünkü kitap biçimli katlanabilir telefonların atalarından sayılabilir.
Samsung SGH-E700, 2003
Türkiye’de kapaklı telefon denildiğinde pek çok kişinin hâlâ hatırladığı Samsung SGH-E700, küçük dış ekranı, yuvarlak gövdesi ve kamerasıyla bu dönüşümün en görünür örneklerinden biriydi.
Telefonu açarak çağrıyı cevaplamak ve kapağı kapatarak konuşmayı bitirmek, basit bir işlevden öte kullanıcıyla cihaz arasında kurulan fiziksel bir ritüele dönüştü.
Nokia 7200, 2003
Nokia’nın ilk kapaklı modeli 7200, telefon tasarımını teknoloji dünyasından moda dünyasına yaklaştırdı. Kumaş kaplamaları değiştirilebilen cihaz, renk ve desen seçenekleriyle farklı kişiliklere bürünebiliyordu.
7200, telefonların giderek birbirine benzediği bir dönemde cihazı kullanıcının tarzını yansıtan kişisel bir objeye dönüştürüyordu.
Motorola Razr V3, 2004
Kapaklı telefonların kültürel bir simgeye Motorola Razr V3 ile dönüştü diyebilirz. İnce metal gövdesi, lazerle işlenmiş düz tuş takımı ve keskin hatları, dönemin telefon tasarımından belirgin biçimde ayrılıyordu.
Dünya genelinde 130 milyondan fazla satan Razr, Türkiye’de de yalnızca kullanılan değil, masanın üzerine özellikle bırakılan telefonlardan biri oldu.
Nokia Morph, 2008
Kapaklı telefonlar yaygınlaşırken Nokia bu kez daha radikal bir soru sordu: Ya telefon yalnızca ortasından açılmak yerine bütünüyle biçim değiştirebilseydi?
Morph konsepti; bükülebilen, bileğe sarılabilen ve farklı kullanım biçimlerine uyum sağlayabilen bir cihaz hayal ediyordu. Fakat dönemin teknolojisi bu fikri seri üretime taşımaya yeterli olmadığı için Morph hiçbir zaman satışa çıkmadı.
Royole FlexPai, 2018
Aranan esnek ekran 2018’de Royole FlexPai ile geldi. Çinli Royole tarafından geliştirilen cihaz, ekranı gövdesiyle birlikte katlanan ve ticari olarak satışa sunulan ilk akıllı telefondu.
Açıldığında tablete dönüşse de ağır gövdesi, dışarıda kalan hassas ekranı ve yetersiz yazılımı nedeniyle tamamlanmış bir üründen çok çalışan bir prototipi andırıyordu. Royole yüksek üretim maliyetleri ve güçlü rakipler karşısında tutunamadı, 2024’te iflas etti.
Samsung Galaxy Fold, 2019
Samsung ise esnekliği bir ürün kategorisine dönüştürmek istedi. 2019’da tanıtılan Galaxy Fold, kapalıyken telefon olarak kullanılıyor, kitap gibi açıldığında tablete dönüşüyordu.
Ancak inceleme modellerinde yaşanan ekran ve menteşe sorunları, lansmanın ertelenmesine neden oldu. Samsung, cihazı güçlendirerek yeniden piyasaya sürse de Galaxy Fold, katlanabilir telefonların uzun yıllar dayanıklılık sorunlarıyla anılmasına yol açtı.
Motorola Razr, 2019
Motorola, geçmişindeki en güçlü tasarımı bugünün teknolojisiyle yeniden kurmak istedi. Yeni Razr, orijinal modelin kapaklı formunu bu kez tek parça, gerçekten katlanan bir OLED ekranla buluşturdu.
Cihazın yarattığı nostalji güçlüydü ancak teknik özellikleri ve pil performansı aynı ölçüde iddialı değildi. Yüksek fiyatı da eklenince yeni Razr, eski modelin kitlesel başarısını tekrarlayamadı.
Samsung Galaxy Z Flip, 2020
Katlanabilir telefonların teknoloji meraklılarının elinden çıkıp daha geniş bir kültürel alana yerleşmesi Galaxy Z Flip ile başladı.
Cihaz, Galaxy Fold gibi açıldığında tablete dönüşmek yerine normal boyutlu bir telefonu kapatarak daha küçük hâle getiriyordu. Bu tercih, kullanıcıların 2000’lerden hatırladığı kapaklı telefon deneyimini esnek ekranla yeniden buluşturdu.
Huawei Mate XT, 2024
Huawei, Mate XT ile ekranı bir değil iki kez katlayarak telefonu üç parçalı bir yapıya dönüştürdü. Cihaz tamamen açıldığında küçük bir tablet büyüklüğüne ulaşıyor, kapandığında ise standart bir akıllı telefona yaklaşıyordu.
Böylece kategorinin çıkış noktası tersine dönmüş oldu. İlk kapaklı telefonlar cihazı küçültmek için katlanırken yeni nesil modeller, mümkün olan en büyük ekranı cebimize sığdırmak için katlanıyordu.
iPhone Duo, 2026
Apple, katlanabilir telefon yarışına rakiplerinden yıllar sonra katıldı. Kapalıyken 5,4 inçlik bir telefon, açıldığında 7,6 inçlik bir ekran sunan iPhone Duo; içe katlanan yapısı, titanyum gövdesi ve iki ekran arasında devamlılık sağlayan iOS deneyimiyle önceki modellerin açtığı yolu izliyor.
Dolayısıyla Apple burada yeni bir kategori icat etmiyor. Royole’nin ilk adımını attığı, Samsung’un sorunlarını kullanıcıların gözü önünde çözdüğü, Motorola’nın nostaljiyle ve Huawei’nin ekran büyüklüğüyle genişlettiği bir alana giriyor.
Apple’ın farkı ilk olmak değil; uzun süre pahalı, kırılgan ve niş görülen bu formatı kendi ekosistemi içinde sıradanlaştırabilecek güce sahip olması.
Peki sizce, iPhone Duo katlanabilir telefonların geleceğini mi temsil ediyor, yoksa teknoloji tarihinin en uzun süren tasarım meraklarından birine mi ekleniyor?
