Memnuniyet artıyor ama umut hâlâ temkinli.
Habitat Derneği ve Infakto RW tarafından hazırlanan “Gençlerin İyi Olma Hali Raporu 2025”, Türkiye’de gençlerin yaşamına dair çok katmanlı bir tablo sunuyor. Veriler, son iki yılda sınırlı bir toparlanmaya işaret etse de uzun vadeli kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor. 
Gençlerin yüzde 54’ü yaşamından memnun olduğunu belirtirken, geleceğe umutla bakanların oranı yüzde 45. Memnuniyet 2023’e göre sekiz puan artmış olsa da 2017’nin 17 puan gerisinde. Gelecek beklentisi ise geçmişe kıyasla belirgin biçimde zayıflamış durumda.
İyi olma hâlinin en güçlü belirleyicisi hâlâ çalışma durumu. Çalışan gençlerde yaşam memnuniyeti yüzde 58, öğrencilerde yüzde 55, iş arayanlarda ise yalnızca yüzde 27. Geleceğe umutla bakanların oranı da benzer şekilde çalışanlarda yüzde 50, öğrencilerde yüzde 48 ve iş arayanlarda yüzde 16. İstihdam gençler için sadece gelir değil, aynı zamanda bir güven duygusu anlamına geliyor.
Araştırmaya göre gençlerin yüzde 44‘ü tam zamanlı, yüzde dördü yarı zamanlı çalışırken yüzde 52’si çalışmıyor. Çalışmayanların önemli bir kısmını öğrenciler ve iş arayanlar oluşturuyor. Erkek gençlerin yüzde 59’u çalışırken bu oran kadınlarda yüzde 38’de kalıyor. “Ev genci” kategorisinde ise kadınların oranı yüzde 26, erkeklerin oranı yüzde 6. Bu fark kadınların iş gücüne katılımında yapısal engellerin sürdüğünü önemli bir göstergesi.
İş bulma konusundaki güvensizlik de dikkat çekici. Gençlerin yüzde 72’si iş bulamayacağını düşünüyor. Aktif iş arayanlarda bu oran yüzde 94’e çıkıyor. En büyük engeller arasında yeterli iş olanaklarının bulunmaması, referans eksikliği ve düşük ücretler öne çıkıyor.
Gençlerin risk alma ve gelecek kurma eğiliminde de gerileme var. Kendi işini kurmak isteyenlerin oranı 2017’de yüzde 63’ken 2025’te yüzde 36’ya düşmüş durumda. Yurt dışında eğitim almak isteyenlerin oranı yüzde 20, başka bir ülkeye yerleşmek isteyenlerin oranı yüzde 28.
Ayrıca gençlerin yalnızca yüzde 40’ı gelirinden memnun. Yüzde 84‘ü ihtiyaç duyduğu gelirin altında yaşadığını düşünüyor. En önemli gelir kaynağı ise hâlâ aile desteği olan gençlerin yüzde 35’inin kredi kartı, yüzde 19’unun ise kredi borcu bulunuyor.
Dijital alanda ise dikkat çekici bir çelişki var. Gençlerin yüzde 95‘i her gün internete giriyor; en çok kullanılan platformlar Instagram, WhatsApp ve YouTube. Buna rağmen yalnızca yüzde 28’si kendini dijital konularda yetkin hissediyor. Bu oran son yılların en düşük seviyesinde ancak gençlerin yaklaşık yarısı yapay zekâ araçlarıyla içerik üretebildiğini belirtiyor.
Habitat Derneği İcra Kurulu Başkanı Bora Caldu, bulguların tablonun hâlâ kırılgan olduğunu açıkça ortaya koyduğunu vurguluyor. Infakto RW Ortağı Prof. Dr. Emre Erdoğan ise araştırmanın, gençlerin iyi olma hâlinin istihdam ve ekonomik güvence gibi yapısal koşullar tarafından belirlendiğini net biçimde gösterdiğine dikkat çekiyor.
MAD Yorumu
Bugünü bir şekilde kotaran ama yarına kredi açmayan gençler, risk almaktan çok dengede kalmayı seçiyor. Hayal kurarken bile temkinli davranan ve adım atmadan önce uzun uzun bekleyen bir ruh hali, giderek baskınlaşıyor.
