Yeşil yapraklar, su damlaları, geri dönüşüm çağrışımı yapan ikonlar ve ambalajın üzerine yerleştirilen “çevre dostu” rozetleri… Markaların sürdürülebilirlik anlatısında sıkça başvurduğu bu görsel dil, Avrupa Birliği’nde artık daha sıkı kurallara tabi. 2024’te kabul edilen ve 27 Eylül 2026 itibarıyla uygulanmaya başlayan yeni düzenleme, çevresel vaatlerin yalnızca doğruluğunu değil, ambalaj ve reklamlarda nasıl sunulduğunu da denetim altına alıyor.
“Tüketicilerin Yeşil Dönüşüm İçin Güçlendirilmesi Direktifi” olarak bilinen düzenlemeyle “çevre dostu” ve “ekolojik” gibi genel ifadeler, ürünün bu niteliği taşıdığını gösteren resmî bir çevre etiketi bulunmadıkça kullanılamayacak. Markalar bunun yerine, sağlanan çevresel faydayı somut ve doğrulanabilir bilgilerle açıklamak zorunda olacak. Bir iddianın hangi ürün parçasına, üretim aşamasına veya çevresel ölçüte dayandığının aynı ambalajda, reklamda ya da satış ekranında açıkça belirtilmesi gerekecek.
Ambalajlarda yeşil renk, yaprak veya su damlası tek başına yasak değil. Fakat sürdürülebilirlik ifadesi ya da rozetle birlikte çevresel üstünlük algısı yaratıyorsa bir iddia olarak değerlendirilebilecek. Ambalajlarda sıkça karşılaşılan “Doğa Dostu”, “Sürdürülebilir Seçim” gibi marka tarafından oluşturulmuş rozetler de bağımsız bir sertifikasyona ya da doğrulanabilir verilere dayanmıyorsa kullanılamayacak.
Kurallar eski stokları ve AB dışından gelen ürünleri de kapsıyor. Bu nedenle Avrupa’ya satış yapan Türkiye merkezli markaların mevcut ambalajlarını, çevresel ifadelerini ve kullandıkları sürdürülebilirlik rozetlerini yeniden değerlendirmesi gerekebilir. Süreç hukuk ekiplerinin yanı sıra tasarımcıları, metin yazarlarını ve marka ekiplerini de doğrudan ilgilendiriyor.
MAD Yorumu: Yeni kurallar ambalajları daha az yeşil değil, daha az muğlak olmaya zorluyor. Yaprakların, doğal renklerin veya sürdürülebilirlik rozetlerinin tamamen ortadan kalkması beklenmese de bunların artık dekoratif birer güven işareti gibi kullanılması zorlaşacak. Tasarımın önündeki yeni soru “Bu ürün nasıl daha çevreci görünür?” değil, “Bu çevresel iddia ambalaj üzerinde nasıl açık, ölçülebilir ve dürüst biçimde anlatılır?” olacak.
