Kemal Kükrer Mast Head

Kültürel Kodlar Onay Sürecinin Neresinde?

Paylaş:

Converse, geçtiğimiz günlerde K-pop yıldızı Karina’nın yer aldığı Chuck 70 X reklamını gelen tepkilerin ardından kaldırdı. Görselde yıldız biçimindeki ışığın oluşturduğu beyaz sivri siluet, beyaz ırkın üstünlüğünü savunan Ku Klux Klan örgütünün kullandığı başlığa benzetildi. Karina’nın bağcıklarından tutarak aşağı doğru sarkıttığı siyah ayakkabılar ise ABD’de özellikle 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın ortalarına kadar siyahların ırkçı gruplar tarafından ağaçlara asılarak öldürülmesini çağrıştırdı.

Yakın dönemde başka markalar da benzer tartışmalar yaşadı. Ağustos 2026’da Target, beyaz oyuncuların yüzlerini siyaha boyayarak siyahları aşağılayıcı biçimde taklit ettiği eski Amerikan sahne gösterilerini çağrıştıran bir çocuk kostümünü satıştan çekti. Mayıs 2026’da Starbucks Korea, “Tank Day” kampanyasını 1980 Gwangju Katliamı’nın yıl dönümünde başlatınca çalışma saatler içinde durduruldu. Ağustos 2025’te ise Swatch, Asyalılarla alay eden “çekik göz” hareketinin kullanıldığı reklamlarını Çin’de başlayan tepkiler üzerine dünya genelinde kaldırdı.

Reklam

Peki, bu reklamlar neden onaylanmaya devam ediyor?

Sorun yalnızca ekiplerde farklı topluluklardan insanların bulunup bulunmaması olmayabilir. Kültürel kodları okuyabilecek kişiler süreçte yer alsalar bile kampanyaya “Hayır” diyebilecek karar gücüne sahip olmayabilir. Parçalı onay yapısı da sorumluluğu belirsizleştiriyor. Her birim kendi alanına bakarken görselin toplumda nasıl okunacağı kimsenin doğrudan görevi olmuyor. Dolayısıyla markaların ihtiyacı daha uzun onay zincirleri değil; kültürel hafızayı okuyabilen ve gerektiğinde yaratıcı fikri durdurabilen karar mekanizmaları olabilir.

Reklam